Co sprawia, że czas płynie nam inaczej? Naukowcy zbadali 95 osób

Dlaczego czasami kilka minut ciągnie się w nieskończoność?Dlaczego czasami kilka minut ciągnie się w nieskończoność?
Źródło zdjęć: © Licencjodawca

Dlaczego pięć minut oczekiwania potrafi ciągnąć się w nieskończoność, a godzina spędzona na czymś przyjemnym mija błyskawicznie? Naukowcy z Columbia University sprawdzili, czy nasze poczucie czasu ma związek z metabolizmem i pamięcią. W badaniu opublikowanym 30 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie "Psychophysiology" uczestniczyło 95 osób. Wyniki wskazują na interesujące zależności między pracą organizmu a działaniem wewnętrznego zegara.

Metabolizm może mieć związek z poczuciem czasu

Każdy zna sytuację, w której kilka minut wydaje się trwać znacznie dłużej, niż wskazuje zegarek. Innym razem trudno uwierzyć, że od rozpoczęcia jakiejś czynności minęła już godzina. Naukowcy od lat próbują ustalić, dlaczego tak się dzieje.

Zespół badaczy z Columbia University postanowił sprawdzić, czy znaczenie mają procesy związane z wytwarzaniem i wykorzystywaniem energii w organizmie. Szczególną uwagę poświęcono mitochondriom, czyli niewielkim strukturom komórkowym odpowiedzialnym za produkcję większości energii potrzebnej komórkom.

W eksperymencie uczestniczyło 95 dorosłych w wieku od 18 do 60 lat. Badacze porównali dwie grupy:

  • 59 zdrowych ochotników, u których nie stwierdzono badanych zaburzeń mitochondrialnych,
  • 36 osób z rzadkimi mutacjami mitochondrialnego DNA, wpływającymi na procesy wytwarzania energii.

Naukowcy chcieli ustalić, czy różnice w funkcjonowaniu mitochondriów przekładają się na sposób odmierzania czasu.

Uczestnicy mieli odmierzać sekundy bez zegarka

Podczas eksperymentu ochotnicy wykonywali dwa rodzaje zadań. W pierwszym oceniali długość odcinków czasu trwających od 8 do 55 sekund. W drugim mieli samodzielnie wskazać moment, w którym ich zdaniem upłynęło 10, 30 lub 60 sekund.

Takie testy pozwalają sprawdzić, czy wewnętrzny zegar danej osoby działa szybciej, czy wolniej, a także jak bardzo jej oceny różnią się między kolejnymi próbami.

Badacze analizowali również inne parametry:

  • wydatek energetyczny organizmu w spoczynku,
  • poziom noradrenaliny we krwi i moczu,
  • sprawność pamięci roboczej,
  • wybrane wskaźniki funkcjonowania mitochondriów,
  • strukturę i aktywność mózgu.

Co ciekawe, osoby z zaburzeniami mitochondrialnymi nie różniły się istotnie od zdrowych uczestników pod względem ogólnej oceny upływu czasu. Różnice pojawiły się dopiero podczas analizy powiązań między wynikami testów a procesami fizjologicznymi.

Większe zużycie energii, bardziej stabilne odmierzanie czasu

Jedna z zaobserwowanych zależności dotyczyła metabolizmu spoczynkowego, czyli ilości energii zużywanej przez organizm na podtrzymywanie podstawowych funkcji życiowych.

W grupie zdrowych uczestników większy wydatek energetyczny wiązał się z mniejszymi wahaniami w ocenie długości poszczególnych odcinków czasu. Innymi słowy, osoby te bardziej konsekwentnie odmierzały sekundy w kolejnych próbach.

Badacze zauważyli także zależność dotyczącą noradrenaliny. Wyższy poziom tej substancji w moczu wiązał się z większą zmiennością ocen czasu.

Noradrenalina uczestniczy m.in. w regulacji uwagi i pobudzenia organizmu. Wyniki sugerują więc, że procesy związane z aktywnością układu nerwowego mogą mieć znaczenie dla naszego wewnętrznego zegara.

Nie oznacza to jednak, że szybszy metabolizm automatycznie poprawia poczucie czasu. Zaobserwowane zależności były słabe, a część wyników nie pozostała statystycznie istotna po uwzględnieniu wielokrotnych porównań.

Pamięć robocza również może odgrywać rolę

Szczególnie interesujące okazały się wyniki dotyczące pamięci roboczej. To zdolność do krótkotrwałego przechowywania i wykorzystywania informacji, potrzebna choćby podczas liczenia w pamięci czy wykonywania kilku poleceń po kolei.

W grupie zdrowych ochotników lepsze wyniki testów pamięci roboczej wiązały się z szybszym tempem wewnętrznego zegara. U osób z zaburzeniami mitochondrialnymi zaobserwowano odwrotny kierunek tej zależności.

To ważna obserwacja, ponieważ obie grupy osiągały podobne ogólne wyniki w zadaniach związanych z odmierzaniem czasu. Różniły się natomiast powiązania między tymi wynikami a funkcjonowaniem organizmu.

Naukowcy przypuszczają, że mózg może wykorzystywać odmienne mechanizmy do utrzymywania poczucia czasu, zależnie od dostępności energii i stanu mitochondriów. Jest to jednak hipoteza wymagająca dalszych badań.

Czy odkryto, dlaczego czas płynie nam inaczej?

Badanie nie daje jeszcze jednoznacznej odpowiedzi. Autorzy określają je jako eksploracyjne, czyli służące przede wszystkim poszukiwaniu zależności, które będzie można dokładniej sprawdzić w przyszłości.

Wyniki sugerują, że poczucie czasu może być powiązane nie tylko z uwagą i pamięcią, ale również z metabolizmem, poziomem pobudzenia oraz funkcjonowaniem mitochondriów.

Nie udowodniono jednak, że zmiana tempa metabolizmu pozwala przyspieszyć lub spowolnić wewnętrzny zegar. Nie wykazano również, że za codzienne wrażenie szybkiego upływu godzin odpowiada konkretny proces metaboliczny.

yniki mogą pomóc naukowcom lepiej zrozumieć, dlaczego jedni odczuwają upływ czasu inaczej niż inni i jaką rolę odgrywają w tym pamięć oraz procesy zachodzące w organizmie.

Wybrane dla Ciebie