Naukowcy po raz pierwszy zobaczyli, jak mózg podejmuje decyzje

Czy nasze decyzje podejmujemy świadomie, czy to tylko efekt pracy mózgu w tle? Najnowsze badania pokazują, że za wybory, które podejmujemy każdego dnia, odpowiada nie jedno centrum w mózgu, ale cała sieć współpracujących ze sobą obszarów. To odkrycie rzuca nowe światło na to, jak działa nasz umysł i może zmienić podejście do zdrowia psychicznego oraz stylu życia. Co to oznacza dla nas na co dzień? Jak stres, zmęczenie czy multitasking mogą wpływać na procesy decyzyjne w mózgu.

Projekt zrealizowało International Brain Laboratory (IBL), zrzeszające kilkanaście ośrodków badawczych. Naukowcy przebadali 139 myszy w 12 laboratoriach na świecie. Podczas prostych zadań wizualnych – w których zwierzęta musiały zareagować na bodziec, by zdobyć nagrodę – monitorowano aktywność neuronów.

Łącznie zarejestrowano sygnały z ponad 620 tysięcy neuronów w aż 279 obszarach mózgu, co odpowiada około 95% objętości całego mózgu myszy. To największa tego typu analiza w historii neuronauki.

Dotąd sądzono, że decyzje powstają w jednym centrum, np. w korze przedczołowej. Wyniki badań pokazują jednak, że proces decyzyjny jest rozproszony. Wiele obszarów mózgu działa równocześnie – część odpowiada za analizę bodźców, inne za pamięć, planowanie ruchów czy przewidywanie nagrody. Dopiero współpraca tych regionów prowadzi do podjęcia decyzji.

Odkrycie zmienia sposób, w jaki patrzymy na działanie mózgu. Pokazuje, że zaburzenia podejmowania decyzji – np. u osób z Alzheimerem, Parkinsonem czy depresją – mogą wynikać z uszkodzeń wielu fragmentów sieci, a nie pojedynczego „centrum dowodzenia”. To może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych terapii neurologicznych i psychiatrycznych.

Choć badania prowadzono na myszach, mechanizmy działania mózgu są w dużej mierze podobne u ludzi. Naukowcy liczą, że ich praca przybliży nas do lepszego zrozumienia ludzkich procesów decyzyjnych. Wyniki mogą znaleźć zastosowanie nie tylko w medycynie, ale także w rozwoju sztucznej inteligencji, która coraz częściej czerpie inspirację z działania biologicznych sieci neuronowych.

Zespół IBL planuje dalsze badania nad tym, jak różne czynniki – takie jak stres, zmęczenie czy choroby – wpływają na rozproszone sieci decyzyjne. W przyszłości chcą także sprawdzić, które obszary są kluczowe dla decyzji emocjonalnych i bardziej złożonych.

1. International Brain Laboratory – oficjalny komunikat prasowy:
   The Brainwide Map Press Release
2. Princeton Neuroscience Institute (Princeton University) – „First brain-wide map of decision-making charted in mice”
   pni.princeton.edu
3. Wellcome Trust – „First detailed map of brain activity reveals decision-making in mice”
   wellcome.org
4. Wired – „This Is the First Time Scientists Have Seen Decisionmaking in a Brain” (artykuł popularnonaukowy)
   wired.com
5. Nature (2025) – publikacja naukowa przygotowana przez zespół International Brain Laboratory