Znasz to uczucie? Chcesz przypomnieć sobie czyjeś nazwisko albo nazwę dobrze znanego miejsca, ale słowo nagle znika z pamięci. Wiesz, że je znasz, a mimo to nie potrafisz go wypowiedzieć. Psychologowie nazywają to zjawiskiem końca języka. Choć zwykle jest niegroźne, w pewnych sytuacjach może wymagać konsultacji ze specjalistą.
Dlaczego masz słowo na końcu języka? Mózg nie zawsze potrafi je odnaleźć
Zjawisko określane jako tip-of-the-tongue phenomenon, czyli fenomen końca języka, ma również nazwę letologica. Polega na chwilowej niemożności przypomnienia sobie konkretnego słowa, mimo przekonania, że doskonale je znamy.
Jak wyjaśnia Verywell Mind, człowiek może pamiętać pierwszą literę wyrazu, liczbę sylab, a nawet jego znaczenie, ale nadal nie potrafi przywołać całego słowa. Szczególnie często dotyczy to imion, nazwisk i nazw miejscowości.
Przyczyny tego zjawiska nie są w pełni wyjaśnione. Według NeuroLaunch jedną z możliwości jest osłabienie połączenia między znaczeniem słowa a jego brzmieniem. Innym wyjaśnieniem jest pojawienie się podobnego wyrazu, który utrudnia przypomnienie sobie właściwego.
Z wiekiem zdarza się to częściej. Zaskakujące, co jeszcze ma znaczenie
Młodzi dorośli doświadczają zjawiska końca języka średnio raz w tygodniu, natomiast u osób starszych może ono występować nawet codziennie. Nie oznacza to jednak automatycznie problemów zdrowotnych. Chwilowe trudności z przypomnieniem sobie słowa są częstym zjawiskiem i same w sobie nie świadczą o demencji ani poważnych zaburzeniach pamięci.
Na trudności z przypomnieniem sobie słowa wpływają także zmęczenie i stres. NeuroLaunch zwraca uwagę, że podobne sytuacje częściej przytrafiają się również osobom posługującym się więcej niż jednym językiem.
Co ciekawe, usilne poszukiwanie zapomnianego słowa nie zawsze pomaga. Zdarza się, że przypominamy je sobie dopiero wtedy, gdy przestajemy o nim myśleć. To tak zwane spontaniczne przypomnienie.
Kiedy zapominanie słów powinno zaniepokoić?
Sporadyczne trudności z przypomnieniem sobie nazwiska czy konkretnego wyrażenia zwykle nie wymagają interwencji. Niepokój powinny jednak wzbudzić problemy, które wyraźnie się nasilają, dotyczą prostych, codziennych słów albo utrudniają prowadzenie rozmowy.
NeuroLaunch wskazuje również na objawy towarzyszące, takie jak dezorientacja, trudności z rozumieniem wypowiedzi innych osób czy nagłe zaburzenia mowy. Nagłe problemy z mówieniem, szczególnie połączone z innymi objawami neurologicznymi, wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Co zrobić, gdy słowo utknie na końcu języka?
Zamiast na siłę próbować je sobie przypomnieć, warto na chwilę zająć myśli czymś innym. Można też spróbować odtworzyć pierwszą literę lub skojarzenia związane z poszukiwanym wyrazem. Jeśli jednak trudności pojawiają się coraz częściej lub zaczynają przeszkadzać w codziennym życiu, należy skonsultować się z lekarzem.
